Nu meer of minder alcohol door de lockdown?

 De verplichte social-distancing valt veel mensen zwaar. Bij de ene meer dan de andere. Wij psychologen, vrezen al snel voor een 'tsunami aan klachten'. In mijn vakgebied, de verslavingszorg, wordt een toename van probleemgebruik allerhande voorspeld. Ik ben daar nog niet zo zeker over al is het risico er wel.

Waarom zou er nu meer gedronken worden? We denken dat mensen te veel drinken als ze problemen hebben. Dat is een functioneel verklaringsmodel voor de alcoholproblematiek. Alcohol als beredeneerde keuze om verveling te bestrijden, te ontspannen of de slaap te vatten?

Sommige mensen zullen inderdaad nu iets frequenter of iets meer gaan drinken dan wat ze gewoon zijn. Laten we dat niet problematiseren. In de vakantiemaanden drinken mensen ook meer dan anders.

Uit een onderzoek van de Consumer Behaviour Research Group van de UGent blijkt dat mensen 20% meer alcohol zouden drinken in de eerste maand van de lockdown. Van 15,8 glazen gemiddeld per week naar 18,7. Deze week gemiddelden, zowel vòòr Corona als de eerste maand, liggen wel erg hoog. Doorgaans drinkt niet iedereen zoveel. Een grote groep (75%) drinkt 10 glazen of minder per week, de rest meer tot veel meer. Men noemt dat een scheve verdeling waardoor het gemiddelde zo hoog ligt. De Hoge Gezondheidsraad (B) adviseert voor minimale schade aan de gezondheid tot maximaal 10 standaardglazen per week te drinken. (Nedereland 7!) Bij pils zijn dat glazen van 25cl, wijn 10cl en sterke drank 3cl. Deze norm biedt een op wetenschap gebaseerd houvast.

Uit dat onderzoek blijkt 63% voor aanvang 10 glazen per week of minder te drinken. Na een maand was die groep een beetje kleiner geworden: 60%. De stijging was dus vooral op rekening van de frequente drinkers te schrijven, zij die bv. 30 glazen of meer drinken per week.

Er zijn zeker ook mensen die minder drinken in deze speciale periode ondanks de stress en onzekerheid.   

Het is niet uitsluitend het individu dat bepaalt wat het drinkt. Gewoontevorming en sociale context doen er ook in hoge mate toe. Veel mensen drinken volgens vaste scenario's en doen dat samen met anderen. Men zet elkaar als het ware aan om er nog eentje te nemen. Dat geldt eveneens zo voor druggebruikers en rokers.

Die sociale context valt nu grotendeels weg. Geen cafés meer, geen feestjes, bezoeken, enz. Nauwelijks nog gelegenheden om te drinken en minder kans om tot drinken uitgenodigd te worden. Gevolg is dat er ook mensen minder drinken. Een onderzoek van de UCL zag dat bij 25% alcoholgebruik toenam, bij 29% afnam en bij 46% bleef dat ongewijzigd.

Leve Corona? Neen helemaal niet. We kunnen echter wel van de nood een deugd maken en leren uit deze situatie.

Een aantal mensen zal meer drinken, roken en bijvoorbeeld gamen in de veranderde context van de lockdown, om welke reden dan ook, leegte, stress, enz. Zij moeten uitkijken dat ze er geen gewoonte bij hebben gecreëerd en het consumptieniveau terugdraaien zoals ze dat ook na een vakantie doen.

Anderen bij wie de lockdown voor minder drinken zorgde kunnen van deze winst gebruikmaken om blijvend te minderen of te stoppen. Ze ervaren er immers gunstige effecten van. Tijdens een Tournée Minerale maand ervaren mensen meer energie, meer concentratie en beter slapen. (Nederland: IkPas)

Hopelijk zijn mensen zich van die contextinvloeden bewust en gaan ze niet opnieuw zo frequent of zo veel drinken als voorheen. Bij laag alcoholgebruik is het gemakkelijker om verandering in te zetten en erin te geloven.

In specifieke gevallen is het echt noodzakelijk om niet de oude dosissen terug te gebruiken. Het lichaam van iemand die met opiaten gestopt is, is dan niet meer gewend aan de hoge dosis en dat kan een reden zijn voor een overdosis. Dat is hetzelfde probleem voor iemand die na een abstinentieperiode (kliniek, detox, gevangenis) opnieuw zeer veel drinkt. Het overlijden van Amy Winehouse is daar een voorbeeld van.

Wat maatschappelijk sterk afgekeurd zou moeten worden is een publiciteit voor alcohol die het drinken koppelt aan de last van de quarantaine, of straks de versoepeling van de lockdown maatregelen. Het kan niet dat in deze gezondheidscrisis voor zakelijk gewin mensen aangezet worden om meer alcohol te drinken. Dat is juist ongezond zelfs mee de oorzaak van schendingen van de social-distancing maatregelen.

De ban op kortingen is nog maar net gevallen met de bedoeling om het winkelkarretje goedkoper te maken en verse producten of stockoverschotten aan de man te brengen, of de kortingen voor grote hoeveelheden drank zijn er opnieuw. 3 bakken pils voor de prijs van 2, dat is 33% korting! Op welke andere producten krijg je zo'n hoge kortingen? Waarom moet je altijd zulke grote hoeveelheden kopen? Als verslavingsdeskundige weet ik dat de beschikbaarheid aanzet te gebruiken. Je zal vaker een flesje kraken wanneer je ze per bak van 24 koopt dan in een sixpack, per 6!

Ik heb willen aantonen dat alcoholgebruik sterk beïnvloed wordt door de context en vaste scenario’s en minder door functionele keuzes van het individu. Vallen die scenario’s weg dan wordt er minder gedronken! Hetzelfde gaat op voor roken of drugs gebruiken.

Maar die oude scenario’s zoals, zaterdagavond uitgaan en erg veel drinken, komen terug. Sommigen hebben er zakelijk belang bij dat die scenario’s van feesten en drinken sneller terugkomen en nadrukkelijker aanwezig zullen zijn. Zij zullen er publiciteit voor voeren en ongelofelijke kortingen voor geven. Helaas mag dat nog.